2.1) Giới thiệu phần mềm cây xanh Cây xanh và rừng có vai trò quan trọng nhất đối với sự sống của con người, là lá phổi của trái đất. Cây xanh đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu và cung cấp ô xy để thở, cung cấp nguyên liệu cho các hoạt động sản xuất, thực phẩm cho con người. Cây xanh và giới động vật tạo thành hệ sinh thái khép kín, cùng tồn tại trong một môi trường phát triển cân bằng.
Trên giao diện chính của bài học có menu các bài học gồm nút với biểu tượng cây xanh khác nhau. Với phần mềm cây xanh, nhân vật cây xanh với gương mặt ngộ ngĩnh đội một chiếc lá non sẽ dẫn dắt các em học sinh trong suốt các chủ đề bài học.
Phần mềm hỗ trợ 2 phương án, tự học với lời thoại của một nhân vật hoạt hình ảo là nhân vật nước, cây xanh, không khí, tiếng ồn hay rác thải được mô hình hoá trong bài giảng. Và phương án hiển thị lời thoại dạng văn bản cùng với nhạc nền êm dịu. Giáo viên có thể bật tắt giữa 2 chế độ lời thoại và văn bản bằng nút điều khiển có biểu tượng dạng loa trên mọi chủ đề bài học.
Một nét đặc trưng của phần mềm là có áp dụng kỹ thuật hoạt hình và các thí nghiệm ảo. Các em nhỏ có thể học phần mềm cây xanh qua ÂM THANH, HOẠT HÌNH MINH HỌA hay TRỰC TIẾP TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM. Đây là một đặc điểm nổi bật của phần mềm này so với các phần mềm giáo dục khác.
2.2) Hướng dẫn thí nghiệm phần mềm cây xanh
Dưới đây là phần giới thiệu chi tiết về một số thí nghiệm điển hình trong bài giảng về cây xanh
Thí nghiệm về cân bằng khí ôxy và cacbonic trong tự nhiên (bài học VAI TRÒ CỦA CÂY XANH) Thí nghiệm về trồng rừng chống lũ (bài học VAI TRÒ CỦA CÂY XANH) Thí nghiệm về chăm sóc cây xanh (bài học TRỒNG CÂY GÂY RỪNG)
2.2.1/ Hướng dẫn chi tiết thí nghiệm về cân bằng khí ôxy và cácbonic trong tự nhiên Mục đích và ý nghĩa của thí nghiệm :
Giúp các em học sinh hiểu về vai trò của cây xanh đối với sự cân bằng của hệ sinh thái, cách phát triển sản xuất công nghiệp pahỉ đi đôi với việc trồng cây gây rừng và bảo vệ rừng để đảm bảo sự cân bằng.
Hướng dẫn tiến hành thí nghiệm :
Các em thân mến, bây giờ chúng ta cùng làm thí nghiệm về CÂN BẰNG KHÍ ÔXY VÀ CÁCBONIC TRONG TỰ NHIÊN nhé. Khí ô xy cần thiết cho sự sống của con người và các loài động vật, thực vật trong quá trình quang hợp hấp thụ khí CO2 và sinh ra khí O2. Động vật và các hoạt động công nghiệp sản xuất lại tiêu thụ khí O2 và sinh ra khí CO2, vì vậy cần có sự cân bằng giữa 2 chu trình này thì mới đảm bảo sự sống của các loài sinh vật trên trái đất.
Hãy tiến hành: Quan sát khung cảnh thí nghiệm, chú thỏ, cây xanh và nhà máy tạo nên một hệ cân bằng sinh thái. Khi hệ ở trạng thái cân bằng, bầu khí quyển trong suốt, không khí rất trong lành, chú thỏ hô hấp bình thường và khỏe mạnh, cây xanh quang hợp và tái tạo khí O2 từ CO 2 thải ra từ nhà máy.
Bấm nút xây dựng nhà máy: Nhà máy mọc lên, đồng thời sinh ra nhiều khí thải, bầu khí quyển trở nên mờ đục vì ô nhiễm, không khí ô nhiễm gây hại cho sức khỏe, chú thỏ trở nên gầy yếu. Nếu số nhà máy nhiều quá gây ô nhiễm quá mức thì chú thỏ sẽ chết (biến thành bộ xương). Điều này lý giải tại sao ở các khu công nghiệp, các khu đông dân cư không khí lại trở nên ngột ngạt và ô nhiễm.
Bấm nút giảm số nhà máy: Nhà máy giảm đi, cân bằng sinh thái được thiết lập lại, bầu khí quyển bớt ô nhiễm trở nên trong hơn, chú thỏ dần trở nên khỏe lại. (Nếu chú thỏ đã chết thì sẽ không sống lại được)
Bấm nút tăng số nhà máy đồng thời tăng số cây xanh (trồng cây, gây rừng): Nhà máy nhiều sinh ra nhiều khí thải, tuy nhiên trồng thêm nhiều cây xanh thì quá trình cân bằng được đảm bảo.
Bấm nút giảm số cây xanh (chặt cây, phá rừng…) sự cân bằng bị phá vỡ, bầu khí quyển bị ô nhiễm trở nên đục hơn, chú thỏ lại ốm yếu, nếu mức ô nhiễm quá cao, chú thỏ sẽ chết.
Nhận xét:
- Quá trình cân bằng giữa tái tạo khí O2 từ khí CO2 rất quan trọng đối với sự sống của mọi loại động thực vật trên trái đất, mất sự cân bằng sinh thái này sẽ dẫn đến hủy diệt mọi sự sống trên trái đất.
- Khi công nghiệp phát triển, các nhà máy sẽ sản sinh nhiều khí thải độc hại (bụi, khói, khí CO2,..), cần trồng thật nhiều cây xanh gần các khu công nghiệp để lọc sạch bầu khí quyển. Cần có kế hoạch phát triển các nhà máy một cách cân đối để đảm bảo giữ cân bằng hệ sinh thái.
Các câu hỏi gợi ý :
- Câu hỏi 1: Những yếu tố nào cần thiết cho đời sống động thực vật trên trái đất?
- Câu hỏi 2: Làm thế nào để đảm bảo cân bằng hệ sinh thái?
- Câu hỏi 3: Sản phẩm quang hợp của cây xanh là thành phần nào của bầu khí quyển?
Liên hệ : Liên hệ các yếu tố cân bằng sinh thái trong môi trường gia đình, trường học, các khu dân cư, khu công nghiệp và khu đô thị mới,..?
2.2.2) Hướng dẫn chi tiết thí nghiệm về trồng rừng ngăn lũ, chống hạn hán sói mòn và sụt lở :
Mục đích và ý nghĩa của thí nghiệm : Thí nghiệm giúp các em học sinh hiểu nguyên nhân gây ra lũ lụt, hạn hán và hậu quả nghiêm trọng của hành vi chặt phá rừng bừa bãi. Vai trò của cây xanh trong việc giữ đất, trống sói mòn, sụt lỡ, chống hạn hán và lũ lụt.
Hình 2.5: Thí nghiệm về trồng rừng ngăn lũ, chống hạn hán, xói mòn và sụt lở
Các em thân mến, bây giờ chúng ta cùng làm thí nghiệm về TRỒNG RỪNG CHỐNG LŨ nhé. Cây xanh đóng vai trò điều hòa khí hậu, do có khả năng giữ nước, làm giảm tốc độ của dòng chẩy từ thượng nguồn do đó chống được lụt lội. Rễ cây có tác dụng giữ đất, chống xói mòn. Quan sát khung cảnh thí nghiệm, đồi trọc, nhà sàn ven bờ suối nằm ở chân đồi là hình ảnh điển hình vùng trung du, miền núi phía Bắc nước ta.
Đám mây đen bay qua, hình thành mưa rơi xuống, ngọn núi, đồi trọc không có cây xanh không có khả năng giữ nước, dòng nước hung dữ từ thượng nguồn đổ xuống với tốc độ lớn biến con suối nhỏ thành dòng sông nước ngập tràn và cuốn trôi nhà cửa ven bờ. Bấm nút trồng cây: Cũng đám mây đó, mưa xuống, nhưng giờ đây nước mưa được tán lá rậm rạp của các cánh rừng giữ lại nên dòng nước không trở thành thác lũ, dòng suối trở nên hiền hòa và nhà cửa không bị cuốn trôi, khí hậu cũng trở nên trong lành.
Nhận xét: - Rừng cây có vai trò quan trọng trong việc chống lũ lụt, giữ nước, chống xói mòn. - Việc chặt phá rừng khiến cho không có yếu tố nào giữ nước, nguyên nhân gây ra lũ lụt.
Các câu hỏi gợi ý :
- Câu hỏi 1: Để chống xói mòn, lũ lụt cần tiến hành biện pháp gì?
- Câu hỏi 2: Nêu những tác hại của việc chặt phá rừng bừa bãi?
- Câu hỏi 3: Tại sao khi không có rừng lại gây ra lũ lụt?
Liên hệ : Liên hệ ảnh hưởng của rừng bị chặt phá với hiện tượng lũ lụt, xói mòn, hạn hán…?
2.2.3/ Hướng dẫn chi tiết thí nghiệm về chăm sóc cây xanh Mục đích và ý nghĩa của thí nghiệm : Giúp cho các em học sinh nhận biết các yếu tố cần thiết cho cây xanh phát triển, những yếu tốc có hại cho cây xanh, cách phòng chống và bảo vệ cho chúng.
Hình 2.6: Thí nghiệm về chăm sóc và bảo vệ cây xanh Các em thân mến, bây giờ chúng ta cùng làm thí nghiệm về CHĂM SÓC VÀ BẢO VỆ CÂY XANH nhé. Cây xanh đóng vai trò quan trọng đối với đời sống của chúng ta, tuy nhiên để cây xanh có thể phát triển, khỏe mạnh, đơm hoa kết trái, cần tiến hành chăm sóc và bảo vệ đúng cách.
Quan sát khung cảnh thí nghiệm, một khu vườn nhỏ với cây hoa nhỏ, bình tưới, ông mặt trời, hình ảnh con sâu rầy, bình nước gội đầu, túi thuốc trừ sâu.
Bấm vào ông mặt trời: ông mặt trời mọc và tỏa sáng, dưới ánh sáng mặt trời, cây xanh quang hợp tạo chất diệp lục và mọc cao hơn. Tuy nhiên nếu quá nhiều ánh sáng (nắng hạn,..) cây xanh sẽ khô héo do thiếu nước.
Bấm vào bình tưới: Bình nước sẽ tưới và cây xanh sẽ tươi tắn trở lại.
Nhận xét:
- Cây xanh muốn phát triển cần ánh sáng mặt trời và nước, tuy nhiên hai yếu tố này phải vừa đủ nếu nhiều quá cây sẽ chết.
Bấm vào hình tượng con sâu : Cây xanh bị sâu ăn trụi lá, khô héo cần diệt trừ chúng để bảo vệ cây.
Bấm vào biểu tượng của túi thuốc trừ sâu : Sâu chết, và các em tưới cho cây, chăm sóc sau đó cây sẽ trở lại xanh tươi.
Bấm vào biểu tượng bình dầu gội đầu : Nếu tưới các chất không phù hợp như dầu tắm, dầu gội đầu, dầu mỡ, … cây xanh sẽ khô héo và chết. Bấm lại vào các nút cung cấp ánh sáng và nước để cây trở lại xanh tươi
Nhận xét : - Bên cạnh việc cung cấp đủ nước và ánh sáng, còn cần chống sâu rầy phá hoại cây xanh và không tưới cây xanh bằng các chất không thích hợp như dầu gội đầu, dầu tắm,...
Các câu hỏi gợi ý :
- Câu hỏi 1 : Nêu những yếu tố cần thiết cho sự phát triển cây xanh?
- Câu hỏi 2 : Nêu những yếu tố có hại cho cây xanh?
Liên hệ : Liên hệ các phương pháp phòng chống sâu rầy phá hoại mùa màng ?
Hình 2.1: Phần mềm CÂY XANH
Cây xanh cũng chịu nhiều hiểm họa từ các hoạt động của con người, gây mất cân bằng sinh thái, phần mềm giới thiệu vai trò cây xanh đối với đời sống con người. Cảnh báo đến các hiểm họa tàn phá rừng, cùng nhiều thí nghiệm và trắc nghiệm, tư liệu về cách chăm sóc và bảo vệ cây xanh nhằm giáo dục học sinh ý thức bảo vệ tài nguyên rừng, và chăm sóc cây xanh.Trên giao diện chính của bài học có menu các bài học gồm nút với biểu tượng cây xanh khác nhau. Với phần mềm cây xanh, nhân vật cây xanh với gương mặt ngộ ngĩnh đội một chiếc lá non sẽ dẫn dắt các em học sinh trong suốt các chủ đề bài học.
Hình2.2: Giao diện trang chủ của phần mềm CÂY XANH
Hình 2.3: Giao diện chính của bài học
Tiến hành một bài học, các em bấm nút lựa chọn trên thực đơn bài học trên trang chủ. Một khi đã tiến hành bài học, các em cũng có thể dễ dàng trở lại trang chủ hay chọn một mục bài học khác qua thực đơn bài học được ẩn dấu dưới hình tượng “quả táo”. Để kích thích trí tưởng tượng và óc sáng tạo của các em học sinh, mọi nút điều khiển, thực đơn đều được trực quan dưới dạng các biểu tượng quen thuộc như khóm cây, quả táo, ông mặt trời,...Phần mềm hỗ trợ 2 phương án, tự học với lời thoại của một nhân vật hoạt hình ảo là nhân vật nước, cây xanh, không khí, tiếng ồn hay rác thải được mô hình hoá trong bài giảng. Và phương án hiển thị lời thoại dạng văn bản cùng với nhạc nền êm dịu. Giáo viên có thể bật tắt giữa 2 chế độ lời thoại và văn bản bằng nút điều khiển có biểu tượng dạng loa trên mọi chủ đề bài học.
Một nét đặc trưng của phần mềm là có áp dụng kỹ thuật hoạt hình và các thí nghiệm ảo. Các em nhỏ có thể học phần mềm cây xanh qua ÂM THANH, HOẠT HÌNH MINH HỌA hay TRỰC TIẾP TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM. Đây là một đặc điểm nổi bật của phần mềm này so với các phần mềm giáo dục khác.
2.2) Hướng dẫn thí nghiệm phần mềm cây xanh
Dưới đây là phần giới thiệu chi tiết về một số thí nghiệm điển hình trong bài giảng về cây xanh
Thí nghiệm về cân bằng khí ôxy và cacbonic trong tự nhiên (bài học VAI TRÒ CỦA CÂY XANH) Thí nghiệm về trồng rừng chống lũ (bài học VAI TRÒ CỦA CÂY XANH) Thí nghiệm về chăm sóc cây xanh (bài học TRỒNG CÂY GÂY RỪNG)
2.2.1/ Hướng dẫn chi tiết thí nghiệm về cân bằng khí ôxy và cácbonic trong tự nhiên Mục đích và ý nghĩa của thí nghiệm :
Giúp các em học sinh hiểu về vai trò của cây xanh đối với sự cân bằng của hệ sinh thái, cách phát triển sản xuất công nghiệp pahỉ đi đôi với việc trồng cây gây rừng và bảo vệ rừng để đảm bảo sự cân bằng.
Hình 2.4: Thí nghiệm về cân bằng hệ sinh thái trong tự nhiên
Hướng dẫn tiến hành thí nghiệm :
Các em thân mến, bây giờ chúng ta cùng làm thí nghiệm về CÂN BẰNG KHÍ ÔXY VÀ CÁCBONIC TRONG TỰ NHIÊN nhé. Khí ô xy cần thiết cho sự sống của con người và các loài động vật, thực vật trong quá trình quang hợp hấp thụ khí CO2 và sinh ra khí O2. Động vật và các hoạt động công nghiệp sản xuất lại tiêu thụ khí O2 và sinh ra khí CO2, vì vậy cần có sự cân bằng giữa 2 chu trình này thì mới đảm bảo sự sống của các loài sinh vật trên trái đất.
Hãy tiến hành: Quan sát khung cảnh thí nghiệm, chú thỏ, cây xanh và nhà máy tạo nên một hệ cân bằng sinh thái. Khi hệ ở trạng thái cân bằng, bầu khí quyển trong suốt, không khí rất trong lành, chú thỏ hô hấp bình thường và khỏe mạnh, cây xanh quang hợp và tái tạo khí O2 từ CO 2 thải ra từ nhà máy.
Bấm nút xây dựng nhà máy: Nhà máy mọc lên, đồng thời sinh ra nhiều khí thải, bầu khí quyển trở nên mờ đục vì ô nhiễm, không khí ô nhiễm gây hại cho sức khỏe, chú thỏ trở nên gầy yếu. Nếu số nhà máy nhiều quá gây ô nhiễm quá mức thì chú thỏ sẽ chết (biến thành bộ xương). Điều này lý giải tại sao ở các khu công nghiệp, các khu đông dân cư không khí lại trở nên ngột ngạt và ô nhiễm.
Bấm nút giảm số nhà máy: Nhà máy giảm đi, cân bằng sinh thái được thiết lập lại, bầu khí quyển bớt ô nhiễm trở nên trong hơn, chú thỏ dần trở nên khỏe lại. (Nếu chú thỏ đã chết thì sẽ không sống lại được)
Bấm nút tăng số nhà máy đồng thời tăng số cây xanh (trồng cây, gây rừng): Nhà máy nhiều sinh ra nhiều khí thải, tuy nhiên trồng thêm nhiều cây xanh thì quá trình cân bằng được đảm bảo.
Bấm nút giảm số cây xanh (chặt cây, phá rừng…) sự cân bằng bị phá vỡ, bầu khí quyển bị ô nhiễm trở nên đục hơn, chú thỏ lại ốm yếu, nếu mức ô nhiễm quá cao, chú thỏ sẽ chết.
Nhận xét:
- Quá trình cân bằng giữa tái tạo khí O2 từ khí CO2 rất quan trọng đối với sự sống của mọi loại động thực vật trên trái đất, mất sự cân bằng sinh thái này sẽ dẫn đến hủy diệt mọi sự sống trên trái đất.
- Khi công nghiệp phát triển, các nhà máy sẽ sản sinh nhiều khí thải độc hại (bụi, khói, khí CO2,..), cần trồng thật nhiều cây xanh gần các khu công nghiệp để lọc sạch bầu khí quyển. Cần có kế hoạch phát triển các nhà máy một cách cân đối để đảm bảo giữ cân bằng hệ sinh thái.
Các câu hỏi gợi ý :
- Câu hỏi 1: Những yếu tố nào cần thiết cho đời sống động thực vật trên trái đất?
- Câu hỏi 2: Làm thế nào để đảm bảo cân bằng hệ sinh thái?
- Câu hỏi 3: Sản phẩm quang hợp của cây xanh là thành phần nào của bầu khí quyển?
Liên hệ : Liên hệ các yếu tố cân bằng sinh thái trong môi trường gia đình, trường học, các khu dân cư, khu công nghiệp và khu đô thị mới,..?
2.2.2) Hướng dẫn chi tiết thí nghiệm về trồng rừng ngăn lũ, chống hạn hán sói mòn và sụt lở :
Mục đích và ý nghĩa của thí nghiệm : Thí nghiệm giúp các em học sinh hiểu nguyên nhân gây ra lũ lụt, hạn hán và hậu quả nghiêm trọng của hành vi chặt phá rừng bừa bãi. Vai trò của cây xanh trong việc giữ đất, trống sói mòn, sụt lỡ, chống hạn hán và lũ lụt.
Hình 2.5: Thí nghiệm về trồng rừng ngăn lũ, chống hạn hán, xói mòn và sụt lở
Các em thân mến, bây giờ chúng ta cùng làm thí nghiệm về TRỒNG RỪNG CHỐNG LŨ nhé. Cây xanh đóng vai trò điều hòa khí hậu, do có khả năng giữ nước, làm giảm tốc độ của dòng chẩy từ thượng nguồn do đó chống được lụt lội. Rễ cây có tác dụng giữ đất, chống xói mòn. Quan sát khung cảnh thí nghiệm, đồi trọc, nhà sàn ven bờ suối nằm ở chân đồi là hình ảnh điển hình vùng trung du, miền núi phía Bắc nước ta.
Đám mây đen bay qua, hình thành mưa rơi xuống, ngọn núi, đồi trọc không có cây xanh không có khả năng giữ nước, dòng nước hung dữ từ thượng nguồn đổ xuống với tốc độ lớn biến con suối nhỏ thành dòng sông nước ngập tràn và cuốn trôi nhà cửa ven bờ. Bấm nút trồng cây: Cũng đám mây đó, mưa xuống, nhưng giờ đây nước mưa được tán lá rậm rạp của các cánh rừng giữ lại nên dòng nước không trở thành thác lũ, dòng suối trở nên hiền hòa và nhà cửa không bị cuốn trôi, khí hậu cũng trở nên trong lành.
Nhận xét: - Rừng cây có vai trò quan trọng trong việc chống lũ lụt, giữ nước, chống xói mòn. - Việc chặt phá rừng khiến cho không có yếu tố nào giữ nước, nguyên nhân gây ra lũ lụt.
Các câu hỏi gợi ý :
- Câu hỏi 1: Để chống xói mòn, lũ lụt cần tiến hành biện pháp gì?
- Câu hỏi 2: Nêu những tác hại của việc chặt phá rừng bừa bãi?
- Câu hỏi 3: Tại sao khi không có rừng lại gây ra lũ lụt?
Liên hệ : Liên hệ ảnh hưởng của rừng bị chặt phá với hiện tượng lũ lụt, xói mòn, hạn hán…?
2.2.3/ Hướng dẫn chi tiết thí nghiệm về chăm sóc cây xanh Mục đích và ý nghĩa của thí nghiệm : Giúp cho các em học sinh nhận biết các yếu tố cần thiết cho cây xanh phát triển, những yếu tốc có hại cho cây xanh, cách phòng chống và bảo vệ cho chúng.
Hình 2.6: Thí nghiệm về chăm sóc và bảo vệ cây xanh Các em thân mến, bây giờ chúng ta cùng làm thí nghiệm về CHĂM SÓC VÀ BẢO VỆ CÂY XANH nhé. Cây xanh đóng vai trò quan trọng đối với đời sống của chúng ta, tuy nhiên để cây xanh có thể phát triển, khỏe mạnh, đơm hoa kết trái, cần tiến hành chăm sóc và bảo vệ đúng cách.
Quan sát khung cảnh thí nghiệm, một khu vườn nhỏ với cây hoa nhỏ, bình tưới, ông mặt trời, hình ảnh con sâu rầy, bình nước gội đầu, túi thuốc trừ sâu.
Bấm vào ông mặt trời: ông mặt trời mọc và tỏa sáng, dưới ánh sáng mặt trời, cây xanh quang hợp tạo chất diệp lục và mọc cao hơn. Tuy nhiên nếu quá nhiều ánh sáng (nắng hạn,..) cây xanh sẽ khô héo do thiếu nước.
Bấm vào bình tưới: Bình nước sẽ tưới và cây xanh sẽ tươi tắn trở lại.
Nhận xét:
- Cây xanh muốn phát triển cần ánh sáng mặt trời và nước, tuy nhiên hai yếu tố này phải vừa đủ nếu nhiều quá cây sẽ chết.
Bấm vào hình tượng con sâu : Cây xanh bị sâu ăn trụi lá, khô héo cần diệt trừ chúng để bảo vệ cây.
Bấm vào biểu tượng của túi thuốc trừ sâu : Sâu chết, và các em tưới cho cây, chăm sóc sau đó cây sẽ trở lại xanh tươi.
Bấm vào biểu tượng bình dầu gội đầu : Nếu tưới các chất không phù hợp như dầu tắm, dầu gội đầu, dầu mỡ, … cây xanh sẽ khô héo và chết. Bấm lại vào các nút cung cấp ánh sáng và nước để cây trở lại xanh tươi
Nhận xét : - Bên cạnh việc cung cấp đủ nước và ánh sáng, còn cần chống sâu rầy phá hoại cây xanh và không tưới cây xanh bằng các chất không thích hợp như dầu gội đầu, dầu tắm,...
Các câu hỏi gợi ý :
- Câu hỏi 1 : Nêu những yếu tố cần thiết cho sự phát triển cây xanh?
- Câu hỏi 2 : Nêu những yếu tố có hại cho cây xanh?
Liên hệ : Liên hệ các phương pháp phòng chống sâu rầy phá hoại mùa màng ?
